شیمی دوازدهم صفحه 74 - خود را بیازمایید
۱- با خط زدن واژه نادرست در هر مورد، عبارت زیر را کامل کنید.
در ساختار یک جامد کووالانسی / مولکولی، میان همه / شمار معینی از اتمها پیوندهای اشتراکی وجود دارد به همین دلیل چنین موادی نقطه ذوب بالایی / پایینی دارند و دیرگداز هستند.
پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی دوازدهم صفحه 74 - خود را بیازمایید
سلام به شیمیدانهای باانگیزه! در این تمرین میخواهیم تفاوت بنیادی بین شبکه اتمی و ساختار مولکولی را یاد بگیریم.
عبارت صحیح به این صورت کامل میشود:
«در ساختار یک **جامد کووالانسی**، میان **همه** اتمها پیوندهای اشتراکی وجود دارد به همین دلیل چنین موادی نقطه ذوب **بالایی** دارند و دیرگداز هستند.»
**توضیح آموزشی:**
در جامدات کووالانسی (مثل الماس یا سیلیس)، اتمها به جای تشکیل گروههای کوچک (مولکول)، یک شبکه عظیم و یکپارچه میسازند که در آن هر اتم به اتمهای مجاور خود با پیوند اشتراکی قوی متصل است.
به همین علت، برای ذوب کردن این مواد باید تعداد بسیار زیادی پیوند اشتراکی قوی در کل شبکه شکسته شود که به انرژی گرمایی (دمای) بسیار زیادی نیاز دارد.
شیمی دوازدهم صفحه 74 - تمرین 2
۲- واژههای شیمیایی رایج مانند مادهٔ مولکولی، فرمول مولکولی و نیروهای بین مولکولی را برای توصیف کدام مواد زیر میتوان به کار برد؟ چرا؟
$$C_{6}H_{14}(l), SiO_{2}(s), NaCl(s), HF(g), C(s, \text{گرافیت}), Cl_{2}(g)$$
پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی دوازدهم صفحه 74 - تمرین 2
برای پاسخ به این سوال، باید موادی را جدا کنیم که از واحدهای مجزا و مستقلی به نام «مولکول» ساخته شدهاند.
این واژهها برای مواد زیر به کار میروند:
* **هگزان ($C_{6}H_{14}$)**
* **هیدروژن فلوئورید ($HF$)**
* **گاز کلر ($Cl_{2}$)**
**دلیل علمی:**
این سه ماده از نوع **ترکیبات مولکولی** هستند.
در ساختار آنها، اتمها با پیوند اشتراکی به هم متصل شده و واحدهای مشخص و جداگانهای (مولکول) را ساختهاند.
نیروهایی که باعث میشوند این مولکولها در حالت مایع یا جامد کنار هم بمانند، از نوع **نیروهای بینمولکولی** (مانند واندروالسی یا پیوند هیدروژنی) است و فرمول شیمیایی آنها دقیقاً تعداد اتمها در هر واحد را نشان میدهد که به آن **فرمول مولکولی** میگوییم.
اما سایر موارد:
- **$SiO_{2}$** و **گرافیت** جامد کووالانسی هستند (شبکهای از اتمها).
- **$NaCl$** یک ترکیب یونی است (شبکهای از یونها).
برای این مواد، واژه «مولکول» به لحاظ علمی نادرست است.
